Konferencje

RU / ENG


Laboratorium im. Richarda Pipesa przy Instytucie Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk

zaprasza do wzięcia udziału w I międzynarodowej konferencji im. prof. Richarda Pipesa  pt. II wojna światowa w pamięci zbiorowej i polityce państw byłego bloku wschodniego.

Konferencja odbędzie się 22-23 października 2020 r. w Warszawie.

Celem wydarzenia jest rozpoczęcie cyklu spotkań będących okazją do dyskusji i wymiany doświadczeń w gronie międzynarodowego środowiska naukowego zajmującego się historią krajów wchodzących w skład ZSRR i państw bloku wschodniego oraz ich współczesną polityką.

Intencją organizatorów konferencji jest zwrócenie uwagi na II wojnę światową w pamięci społecznej i polityce państw byłego bloku wschodniego. Pomimo 75 lat od zakończenia największego w historii konfliktu zbrojnego. wciąż budzi on kontrowersje i wpływa na współczesne stosunki międzynarodowe. Z pewnością jest to konsekwencja wielowątkowości tego przełomowego wydarzenia. W przeciwieństwie do poprzednich konfliktów, II wojna światowa była nie tylko starciem między wielomilionowymi armiami, lecz także niespotykanym wcześniej doświadczeniem okupacji i wojny totalnej z udziałem ludności cywilnej.

Nie znanym dotychczas fenomenem była eksterminacja określonych grup ludności, w pierwszym rzędzie Żydów i Romów. Podczas  wojny toczyły się również mniejsze konflikty, przede wszystkim w  Europie Środkowo-Wschodniej, wymykające się prostemu podziałowi na obóz państw totalitarnych i autorytarnych na czele z hitlerowskimi Niemcami oraz  mocarstw demokratycznych z udziałem Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. W regionie tę prostą dychotomię przesłonił udział Związku Radzieckiego i będących jego zbrojnym ramieniem partyzantek komunistycznych.

Współczesna pamięć zbiorowa oraz tożsamość społeczeństw Europy Środkowo-Wschodniej zostały ukształtowane w dużej mierze pod wpływem traumatycznych doświadczeń doznanych podczas II wojny światowej oraz następującej po niej radzieckiej dominacji, szczególnie do 1953 r. Osobną kategorię stanowiły konflikty między organizacjami ruchów narodowych w Europie Środkowo-Wschodniej będące efektem historycznie zadawnionych sporów. W tym kontekście wypada wspomnieć m.in. konflikt między Ukraińcami a Polakami na Wołyniu i w Galicji Wschodniej, spór o Siedmiogród między Węgrami i Rumunią  oraz wojnę domową i konflikty narodowościowe na terenie Jugosławii.

Wielowymiarowość II wojny światowej oraz będąca jej konsekwencją „zimna wojna” sprawiły, iż olbrzymią rolę w wytwarzaniu i upowszechnianiu obrazów poszczególnych wydarzeń zaczęły odgrywać media, zarówno tradycyjne, jak nowe. W przestrzeni medialnej funkcjonują obecnie wzajemnie antagonistyczne interpretacje odnośnie przyczyn, przebiegu i rezultatów największego konfliktu w dziejach. Z uwagi na sprzeczne interesy polityczne wykluczające się nawzajem narracje wciąż stanowią istotny element sporów między państwami, wzbudzając zainteresowanie polityków, historyków i opinii publicznej.  Od końca lat dziewięćdziesiątych XX w. w regionie wybuchały konflikty o pamięć – od sporu między Niemcami oraz ich wschodnimi sąsiadami o upamiętnienie tzw. wypędzonych po wojnę medialną między Rosją a Ukrainą o charakter Euromajdanu i nowych władz w Kijowie od 2014 r.

Organizatorzy konferencji są przekonani, iż spotkanie badaczy pamięci, historyków i przedstawicieli innych dyscyplin nauk humanistycznych i społecznych  będzie okazją do porównania perspektyw, przedyskutowania kontrowersji oraz promowania dialogu między samymi uczestnikami oraz  reprezentowanymi przez nich społeczeństwami.

Organizatorzy oczekują na referaty na temat pamięci zbiorowej oraz polityki pamięci w państwach poradzieckich i bloku wschodniego odnośnie do II wojny światowej zarówno w aspekcie działań militarnych i politycznych od 1 września 1939 r. do 8/9 maja 1945 r., jak również późniejszych wydarzeń będących konsekwencją klęski III Rzeszy i zwycięstwa ZSRR w Europie Środkowo-Wschodniej. Jeśli chodzi o wykorzystanie pamięci o II wojnie światowej w polu naszego zainteresowania znajdują się historyczne i współczesne działania z zakresu zarówno polityki wewnętrznej, jak zagranicznej.

Proponowana tematyka konferencji dotyczy:

  • okupacji w pamięci narodów państw bloku wschodniego i państw byłego Związku Radzieckiego;
  • współczesnej percepcji działalności walczących armii i polityki mocarstw;
  • ludobójstw i zbrodni masowych z okresu II wojny światowej we współczesnej pamięci;
  • deportacji, wywózek, wysiedleń w trakcie II wojnie światowej oraz po jej zakończeniu w pamięci zbiorowej;
  • upamiętnień wydarzeń z lat 1939-1945 w państwach bloku wschodniego i byłego Związku Radzieckiego;
  • przedstawień II wojny światowej w muzeach w państwach byłego bloku wschodniego i byłego Związku Radzieckiego;
  • obrazów II wojny światowej jako elementu w międzynarodowych i wewnętrznych  konfliktach pamięci;
  • wykorzystania narracji o II wojnie światowej w strategiach budowy wizerunku uczestników polityki wewnętrznej oraz władz państw w polityce międzynarodowej.

1) Udział w konferencji jest bezpłatny. Organizatorzy w czasie jej trwania zapewniają wyżywienie.

2) Języki konferencji: angielski, rosyjski i polski

3) Przewidywany czas prezentacji referatu wynosi 15 minut + 5-10 minut na pytania i dyskusję.

4) Rada Laboratorium poprosi najlepszych prelegentów o przygotowanie artykułów, które następnie zostaną przetłumaczone na język angielski (na koszt Instytutu Studiów Politycznych PAN) i opublikowane w monografii wieloautorskiej.

5) Zgłoszenia na konferencję, w formie załączonej ankiety, prosimy przesyłać na adres lab.pipes@isppan.waw.pl do 15 kwietnia 2020 roku.

6) Organizatorzy poinformują prelegentów o zakwalifikowaniu referatów przez Komitet Naukowy Konferencji do 1 maja 2020 roku.

Kierownik konferencji: dr Przemysław Adamczewski
Sekretarz konferencji: dr Wojciech Łysek


Formularz zgłoszeniowy (MS Word)