Zakład Badań Elit i Instytucji Władzy

Kierunki badań

Badania prowadzone w Zakładzie koncentrują się na instytucjach i stosunkach władzy oraz relacjach między polityką a społeczeństwem, wpisując się w szersze ramy socjologii polityki, badań nad politykami publicznymi oraz historią myśli politycznej. Ostatni ze wskazanych wątków badawczych rozwijany jest w szczególności w Pracowni Myśli Politycznej, działającej jako wyodrębniony, interdyscyplinarny zespół badaczy. Zakład łączy zatem empiryczne studia nad aktualnymi zagadnieniami politycznymi i społecznymi z refleksją sięgającą do procesów długiego trwania i przemian dyskursu. Pomimo różnic temporalnych i metodologicznych oba zespoły Zakładu zachowują inspirujący dialog w ramach wspólnych seminariów.

Badania prowadzone w zakresie socjologii polityki i badań nad politykami publicznymi koncentrują się zarówno na działaniu instytucji publicznych i tworzeniu reguł formalnych, jak szeroko rozumianymi zachowaniami politycznymi – w tym protestami i debatą publiczną. W ostatnich latach badacze podejmowali studia nad aktualnymi zagadnieniami, takimi jak polaryzacja polityczna, kryzys na granicy polsko-białoruskiej, protesty uliczne, autonomia samorządu terytorialnego czy działanie rodzin zastępczych w reżimie pandemii. Z kolei w ramach analizy intelektualnego dyskursu społeczno-politycznego podejmowane były m.in. tematy wpływu idei oświeceniowych na przemiany środowiskowe, recepcję myśli chińskiej w Europie, czy nurty neoheglowskie we współczesnym dyskursie intelektualnym.

Wśród nowych zagadnień badawczych, których realizacja zaplanowana jest w Zakładzie na najbliższą przyszłość, znajdują się m.in.: kwestia stałości i wymiany personalnej w szeregach polskiej elity parlamentarnej, wchodzenie młodego pokolenia Polek i Polaków w dorosłość w wymiarze prywatnym i wymiarze obywatelskim, badania nad politycznością tożsamości etnicznej i historią idei politycznych w Ukrainie.

Szczegółowe tematy badawcze

• Trwanie i wymiana w klasie politycznej;
• Dwa momenty konstytucyjne. Analiza historyczno-porównawcza;
• Młode pokolenie i polityka;
• Skuteczność dyskursywnych strategii regresu demokratycznego i odporności demokratycznej;
• Lokalne działania humanitarne w odpowiedzi na kryzys migracyjny na granicy polsko-białoruskiej w kontekście polityki migracyjnej;
• Empiryczne badanie tworzenia reguł;
• Protestujące społeczeństwo obywatelskie 2004-2020;
• Dyskurs społeczeństwa obywatelskiego, społeczeństwo obywatelskie w dyskursie;
• Kwestionowanie wiedzy i roszczenia obywatelskości. Konflikt epistemiczny w protestach w czasie pandemii;

Tematy badawcze realizowane w ramach Pracowni Myśli Politycznej:

• Od Mandatu Niebios do Cywilizacji Ekologicznej: chińska kosmologia polityczna i kwestia legitymizacji środowiskowej;
• Sen i sztandar – surrealizm abstrakcyjny i rewolucyjny marksizm;
• Polskie pojęcia społeczno-polityczne XIX i XX wieku: pojęcie pospólstwa;
• Ekologie ucieczki na pograniczach Europy Wschodniej: środowisko naturalne, państwo i zbiegowie na Litwie i Ukrainie (1700–1800)
• Transformacja agrarna i metabolizm społeczny: praca, środowisko i gospodarka folwarczna w Rzeczypospolitej Obojga Narodów i Królestwie Polskim (1760–1870);
• Sprawiedliwość w myśli politycznej Ukrainy (1830–1922): wymiary polityczne i społeczne;
• Tożsamość jako broń: Tatarzy krymscy i walka o samostanowienie ludu rdzennego,
• Wojna i światowy rynek: rekonstrukcja Fichteańskiej ekonomii politycznej,
• Polityka sprzeczności: wojna i motłoch w filozofii Hegla.

Realizowane granty

• Protestujące społeczeństwo obywatelskie w Polsce, 2004 – 2020, kier. dr D. Płatek (NCN SONATA 18);

Granty realizowane w ramach Pracowni Myśli Politycznej:

• Pomiędzy metafizyką a polityką: neokonfucjanizm i monizm w nowożytnej myśli europejskiej, kier. dr M. Janik (NCN SONATA 14),
• Cywilizowanie przez osuszanie. Historia środowiskowa błota w Europie Wschodniej, kier. dr M. Pospiszyl (NCN SONATA 18),
• Sprawiedliwość w myśli politycznej Ukrainy (1830–1922): wymiary polityczne i społeczne, kier. dr M. Shynkarenko (OPUS-29)
• Filozofia negatywności Hegla i Zizka, kier. dr B. Wójcik (NCN PRELUDIUM 11),

Publikacje

• Betkiewicz W., Radiukiewicz A. 2024. The Political-Administrative Nexus in Sub-National Governance: Exploring the Lack of Independent Administration in Poland, EAST EUROPEAN POLITICS AND SOCIETIES 39/2, https://doi.org/10.1177/08883254241229732.
• Danecka M., Matejek J., Mirosław J. 2024. Foster parenting during the COVID-19 pandemic: A qualitative analysis. Case of Poland, Family Relations 73/3, https://doi.org/10.1111/fare.12972.
• Kamiński A.Z. 2023. Świat na krawędzi. Czy ustrój liberalno-konstytucyjny sprosta wyzwaniom współczesności? Wyd. Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, Kraków – Warszawa, 978-83-66819-42-9.
• Pospieszna P., Płatek D., Piotrowski G., Monkosa A. 2024. Pillarized Networks in a Polarized Civil Society: A Structure of Far-Right Networks in Poland, Nationalities Papers-The Journal of Nationalism and Ethnicity 52(6), https://doi.org/10.1017/nps.2023.47.
• Janik M., O’Neill R. 2023. Navigating Comparative Space: Longobardo’s Reading of Shao Yong and the “Ten Thousand Things – One Body” Axiom, Dao-A Journal of Comparative Philosophy 22, https://doi.org/10.1007/s11712-023-09895-7.
• Pospiszyl M. 2023. The Fifth Element: The Enlightenment and the Draining of Eastern Europe, ENVIRONMENTAL HISTORY 28/2, https://doi.org/10.1086/723839.
• Wójcik B., Sosnowski M. 2023. Marek Siemek as a Hegelian. Between Marx and Lukács, CRITIQUE 51/1, https://doi.org/10.1080/03017605.2023.2238442.