Zakład Badania Przemian Społecznych i Instytucjonalnych

Kierunki badań

Pracownicy Zakładu Badania Przemian Społecznych i Instytucjonalnych prowadzą badania nad współczesnymi przemianami społecznymi, politycznymi i instytucjonalnymi, ze szczególnym uwzględnieniem Polski i Europy Środkowo-Wschodniej. Jednym z głównych obszarów zainteresowań badawczych są przemiany metodologii badań sondażowych, jakość danych społecznych oraz analiza procesów politycznych i społecznych z wykorzystaniem metod ilościowych. Badania obejmują m.in. przemiany elit politycznych, mechanizmy selekcji parlamentarnej oraz społeczne uwarunkowania funkcjonowania instytucji państwowych.

W ramach Zakładu realizowane są również badania dotyczące społecznych wymiarów bezpieczeństwa, militaryzmu i obrony powszechnej w warunkach współczesnych kryzysów geopolitycznych. Analizowane są procesy przemian polityk bezpieczeństwa, odporności społecznej, relacji między państwem a obywatelami, a także wpływ procesów nieliberalizacji i polityki płci na współczesne społeczeństwa.

Badaczki i badacze związani z Zakładem zajmują się ponadto problematyką społeczeństwa obywatelskiego, organizacji interesu oraz relacji między partiami politycznymi a grupami interesu w państwach postkomunistycznych. Istotnym obszarem prowadzonych analiz są również procesy demokratyzacji polityk publicznych, współtworzenie usług publicznych oraz rola organizacji społecznych i przedsiębiorstw społecznych w politykach edukacyjnych i społecznych.

Wśród podejmowanych tematów badawczych znajdują się także zagadnienia o charakterze historyczno-społecznym, dotyczące relacji etnicznych, nierówności społecznych oraz przemian miejskich w Europie Środkowo-Wschodniej.

Szczegółowe tematy badawcze

• The role of co-production and co-creation in enhancing the democratisation in CEE countries (kontynuacja z 2025);
• Co-production and co-creation and accountability;
• Polityka edukacyjna w Polsce – wersja 2.0;
• Cooperatives in transversal approach;
• Społeczne wymiary obrony powszechnej (totalnej);
• Polityka płci prawicowego populizmu i nie liberalizmu;
• Filling the Blanks? Political Parties and Interest Groups in Post-communist Europe;
• Bowling alone po polsku. Determinanty zrzeszania się obywateli w organizacjach społeczno-politycznych;
• Ideological alignment and divergence between interest groups and parties;
• Political Landscape of Organized Interests in Post-communist Europe;
• Stan przestrzegania prawa pracy w instytutach Polskiej Akademii Nauk;
• Trajektorie karier w aparacie bezpieczeństwa PRL. Studium społecznych fundamentów dyktatury;
• Trwanie i wymiana w klasie politycznej;
• Przemiany metodologii badań sondażowych;
• Nierówności społeczne i napięcia etniczne w przestrzeni przednowoczesnego miasta – na przykładzie nowożytnego Lwowa.

Realizowane granty

• Political participation in the age of polarization: Austria, Poland, and Slovenia from a comparative perspective, kier. dr M. Kołczyńska (WEAVE-UNISONO NCN);
• Vier Nationen in einer Stadt: Das frühneuzeitliche Lviv. Transformationen deutsch-polnischen Zusammenlebens in einer multikulturellen Stadt (nr 2018-28), kier. dr J. Wysmułek (Polsko-Niemiecka Fundacja na rzecz Nauki);
• Zasady, wzorce i praktyki współistnienia wielowyznaniowego społeczeństwa Lwowa w wymiarze codziennym na przełomie XVI i XVII w., kier. dr J. Wysmułek (SONATA 14 NCN).

Publikacje

• Ciepielewska-Kowalik A., „Parents and teachers as co-producers in primary education: Between the instrumental and transformative kinds of co-production?”, Global Networks. A Journal of Transnational Affairs, 25(3), 2025.
• Grzebalska W., „Rethinking Polish (Para)Military Herstory: New Goals for Research on the Militarism–Feminism Nexus”, Aspasia, vol. 18, nr 1, 2024.
• Kamiński P., „Interest Groups and Trade Unions”, w: The Oxford Handbook of Polish Politics, ed. F. Casal-Bertoa, K. Grzybowska-Walecka, S. Guerra, Oxford University Press, 2025.
• Kołczyńska M., „Does polarization increase participation? A systematic literature review and meta-analysis”, European Political Science Review, online first, 2025.
• Sadowski I., „A post-individualistic turn? Intergenerational change in self-orientation in Poland and Germany”, International Journal of Comparative Sociology, online first.
• Wysmułek J., „Nierówności społeczno-majątkowe w przestrzeni siedemnastowiecznego Lwowa”, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, t. 73, nr 4, 2025.